Rynek kapitałowy

Utworzona w 1991 r. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd jest centralnym organem administracji rządowej w sprawach: publicznego obrotu papierami wartościowymi, działalności giełd towarowych, giełdowych izb rozrachunkowych, maklerów giełd towarowych oraz podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa maklerskie na rynku towarów giełdowych. Nadzór nad Komisją sprawuje Prezes Rady Ministrów. Organizację Komisji, urzędu Komisji oraz sposób podejmowania uchwał przez Komisję określa statut uchwalany przez Komisję i zatwierdzany przez Prezesa Rady Ministrów w drodze rozporządzenia.
W skład Komisji wchodzą: przewodniczący, dwóch zastępców przewodniczącego i sześciu członków. Przewodniczącego Komisji powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wspólny wniosek Ministra Finansów i Prezesa Narodowego Banku Polskiego. Zastępców Przewodniczącego Komisji powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek Przewodniczącego Komisji. Członkami Komisji są przedstawiciele: Ministra Finansów, Ministra Gospodarki, Ministra Rolnictwa i Gospodarki &hibar;ywnościowej, Ministra Skarbu Państwa, Prezesa Narodowego Banku Polskiego oraz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Komisja Papierów Wartościowych i Giełd sprawuje swoje funkcje za pomocą Urzędu, w skład którego wchodzą: Sekretariat Komisji, Departament Prawny, Departament Spółek Publicznych i Finansów, Departament Domów Maklerskich, Departament Funduszy Inwestycyjnych, Departament Nadzoru Rynku. W trakcie posiedzeń, odbywających się 2 do 3 razy w miesiącu, Komisja podejmuje w zakresie swojej właściwości uchwały; w sprawach indywidualnych wydaje decyzje administracyjne.
Do zadań Komisji należy:

? ? sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem reguł uczciwego obrotu oraz nad zapewnieniem powszechnego dostępu do rzetelnych informacji na rynku papierów wartościowych,

? ? inspirowanie, organizowanie i podejmowanie działań zapewniających sprawne funkcjonowanie rynku papierów wartościowych oraz ochronę inwestorów,

? ? współdziałanie z innymi organami administracji rządowej, Narodowym Bankiem Polskim oraz instytucjami i uczestnikami publicznego obrotu w zakresie kształtowania polityki gospodarczej państwa zapewniającej rozwój rynku papierów wartościowych,

? ? upowszechnianie wiedzy o zasadach funkcjonowania rynku papierów wartościowych,

? ? przygotowywanie projektów aktów prawnych związanych z funkcjonowaniem rynku papierów wartościowych,

? ? podejmowanie innych działań przewidzianych przepisami ustawy.

Do głównych zadań Komisji należy stały nadzór nad publicznym obrotem papierami wartościowymi. Nadzór ten dotyczy instytucji rynku kapitałowego: giełdy, rynku pozagiełdowego, depozytu papierów wartościowych, domów maklerskich, banków prowadzących rachunki papierów wartościowych oraz towarzystw funduszy inwestycyjnych. W stosunku do tych instytucji Komisja ma prawo do prowadzenia postępowań administracyjnych i podejmowania stosowanych decyzji. Uprawnieni przedstawiciele Komisji mają prawo wstępu do siedziby podmiotów i ich lokali, wglądu do ksiąg, dokumentów i innych nośników informacji oraz zbierania pisemnych lub ustnych wyjaśnień. Na pisemne żądanie Komisji zarząd spółki prowadzącej giełdę jest obowiązany do zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia akcjonariuszy lub umieszczania spraw w porządku obrad walnego zgromadzenia.
W stosunku do domów maklerskich i towarzystw funduszy inwestycyjnych Komisja ma ustawowe uprawnienia do nakładania kar pieniężnych do wysokości 500 tys. zł, a także cofnięcia zezwolenia lub do ograniczenia zakresu dozwolonych czynności.
Komisja sprawuje nadzór nad osobami posiadającymi licencję maklera bądAo doradcy inwestycyjnego. Komisja może skreślić z listy maklera lub doradcę bądAo zawiesić ich uprawnienia na okres od 3 do 6 miesięcy, jeżeli zostanie stwierdzone, że wykonują oni swoje zawody nienależycie lub z naruszeniem prawa.
Komisja sprawuje nadzór w zakresie wykorzystywania i ujawniania informacji poufnej, manipulowania cenami papierów wartościowych, a także wchodzenia w porozumienia mające na celu sztuczne podwyższanie lub obniżanie cen notowanych na rynku papierów wartościowych. W celu kształtowania i dalszego rozwoju rynku kapitałowego w Polsce, KPWiG współpracuje z organami władzy i administracji państwowej oraz uczestnikami rynku kapitałowego. Komisja jest członkiem Międzynarodowej Organizacji Komisji Papierów Wartościowych, która skupia instytucje regulujące i nadzorujące rynki papierów wartościowych ze wszystkich krajów o rozwiniętych rynkach.
Rolą Komisji jest działanie zapewniające wszystkim inwestorom na rynku publicznym otrzymywanie od emitentów wszelkich niezbędnych informacji z gwarancją ich prawidłowości. W tym zakresie KPWiG ? w stosunku do emitenta ? jest reprezentantem inwestorów. Komisja spełnia swoją rolę reprezentanta inwestorów w dwojaki sposób: przez wypełnianie ustawowych obowiązków oraz np. przez interwencję w konkretnych sytuacjach. W przypadku gdy emitent nie wykonuje obowiązków informacyjnych lub wykonuje je nienależycie Komisja może uchylić decyzję o wyrażeniu zgody na wprowadzenie papierów do publicznego obrotu lub nałożyć karę pieniężną. Komisja może zobowiązać emitenta do niezwłocznego opublikowania wymaganych informacji w dwóch dziennikach ogólnopolskich.
Komisja decyduje o dopuszczeniu papierów wartościowych do publicznego obrotu. Dopuszczenie ma charakter decyzji administracyjnej i odbywa się na podstawie wniosku, który może zostać złożony przez emitenta lub wprowadzającego papiery wartościowe. Na wniosek emitenta Komisja może uchylić decyzję o wyrażeniu zgody na wprowadzenie jego akcji do publicznego obrotu. Wniosek może być złożony, jeżeli walne zgromadzenie większością 4/5 głosów oddanych w obecności akcjonariuszy, reprezentujących przynajmniej połowę kapitału akcyjnego, podjęło uchwałę o wycofaniu akcji z publicznego obrotu.
Komisja udziela zezwoleń na prowadzenie działalności maklerskiej. Może ponadto zezwolić domowi maklerskiemu lub bankowi prowadzącemu działalność maklerską na prowadzenie na czas określony poza rynkiem regulowanym wtórnego obrotu papierami wartościowymi dopuszczonymi do publicznego obrotu oraz zezwolić na przeniesienie papierów wartościowych poza rynek regulowany.
Komisja może zezwolić, aby papiery wartościowe jednego rodzaju danego emitenta z siedzibą na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, będące przedmiotem obrotu na jednej giełdzie lub rynku pozagiełdowym z siedzibą na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, mogły być jednocześnie przedmiotem obrotu na innej giełdzie lub innym rynku pozagiełdowym. Za zezwoleniem Komisji i na warunkach w nim określonych przedmiotem obrotu na rynku regulowanym mogą być prawa majątkowe nie będące papierami wartościowymi w rozumieniu ustawy, a w szczególności prawa majątkowe których cena rynkowa zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny rynkowej walut obcych lub od zmiany wysokości stóp procentowych.
Komisja zatwierdza zmiany w statucie i regulaminie Giełdy Papierów Wartościowych, Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych oraz udziela zezwoleń na prowadzenie rynku pozagiełdowego, a także zatwierdza statut i regulamin spółki prowadzącej rynek pozagiełdowy.