Domy Maklerskie
Zgodnie z ustawą Prawo o publicznym obrocie, papiery dopuszczone do publicznego obrotu mogą być przedmiotem obrotu dokonywanego na rynku regulowanym, wyłącznie za pośrednictwem domów maklerskich. Każdy inwestor uczestniczący w publicznym obrocie na rynku regulowanym powinien otworzyć rachunek papierów wartościowych w domu maklerskim lub banku prowadzącym rachunki papierów wartościowych. Jedynie papiery emitowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski mogą być przedmiotem obrotu bez pośrednictwa domów maklerskich. Dom maklerski zawiera z klientem umowę o świadczeniu usług brokerskich, w której zobowiązuje się do zawierania umów zlecenia nabycia lub zbycia papierów wartościowych. Umowy powinny być zawarte w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Dom maklerski działa na rynku kapitałowym zawsze we własnym imieniu, na rachunek klienta albo na rachunek własny.
Działalność maklerska może być prowadzona przez banki w formie spółek akcyjnych. Akcje takich spółek mogą być wyłącznie imienne, chyba że są dopuszczone do publicznego obrotu. Zapłata za obejmowane lub nabywane akcje domu maklerskiego, które nie zostały dopuszczone do publicznego obrotu, nie może pochodzić z kredytów ani ze Aoródeł nieudokumentowanych. Osoba prawna może być jednoosobowym założycielem domu maklerskiego. Dom maklerski nie może posiadać akcji innego domu maklerskiego, chyba że określony w zezwoleniu zakres czynności każdego z tych domów jest odmienny. Zakazane jest posiadanie akcji więcej niż jednego domu maklerskiego. Dopuszczalne jest posiadanie akcji więcej niż jednego banku prowadzącego działalność maklerską lub banku prowadzącego rachunki. Działalność maklerska prowadzona w ramach banku wymaga wydzielenia organizacyjnego i finansowego, które polega na: prowadzeniu działalności wyłącznie w formie odrębnej jednostki organizacyjnej banku, w pomieszczeniach, stanowiskach i za pomocą urządzeń wydzielonych wyłącznie do tej działalności, prowadzeniu odrębnych ksiąg rachunkowych i sporządzaniu odrębnych sprawozdań finansowych.
Prowadzenie działalności maklerskiej wymaga zezwolenia Komisji, które jest wydawane na wniosek zainteresowanego podmiotu. Czynnościami związanymi z obrotem papierami wartościowymi dopuszczonymi do publicznego obrotu są:
? ? oferowanie papierów wartościowych,
? ? nabywanie i zbywanie papierów wartościowych na cudzy rachunek,
? ? nabywanie lub zbywanie papierów wartościowych na własny rachunek w celu realizacji zadań związanych z organizacją rynku regulowanego,
? ? zarządzanie cudzym pakietem papierów wartościowych na zlecenie,
? ? doradztwo w zakresie obrotu papierami wartościowymi,
? ? prowadzenie rachunków papierów wartościowych i rachunków pieniężnych służących do ich realizacji,
? ? pośrednictwo w nabywaniu lub zbywaniu papierów wartościowych będących w obrocie na zagranicznych rynkach regulowanych.
Oferowanie papierów wartościowych w obrocie pierwotnym lub pierwszej ofercie publicznej definiowane jest jako pośrednictwo w zbywaniu zarówno przez emitenta, jak i wprowadzającego papiery wartościowe. Rola domu maklerskiego może polegać na pośrednictwie w złożeniu do Komisji stosownych dokumentów i udostępnieniu sieci dystrybucyjnej, która umożliwi sprzedaż papierów. Zadaniem domu maklerskiego może być także współuczestniczenie w tworzeniu określonego standardu emisji. Ustawa określa dwa rodzaje współuczestnictwa ? związane z umową o subemisję inwestycyjną lub z umową o subemisję usługową. Zawarcie takiej umowy wymaga stosownego upoważnienia w uchwale podjętej przez właściwy organ stanowiący emitenta, a w przypadku spółki akcyjnej ? w uchwale walnego zgromadzenia akcjonariuszy.
Zarządzanie cudzym pakietem papierów wartościowych na zlecenie jest odpłatne podejmowanie i realizacja decyzji inwestycyjnych na rachunek zleceniodawcy w ramach pozostawionych przez zleceniodawcę do dyspozycji zarządzającego środków pieniężnych i papierów zapisanych na rachunkach zleceniodawcy. Doradztwem jest odpłatne udzielanie pisemnej lub ustnej rekomendacji nabycia lub zbycia oznaczonych papierów wartościowych albo powstrzymania się od zawarcia transakcji dotyczącej tych papierów.
Oprócz powyżej wymienionych czynności, na wykonywanie których wymagana jest zgoda Komisji ustawa Prawo o publicznym obrocie określa czynności, których wykonywanie przez dom maklerski nie wymaga zezwolenia. Do czynności tych należą:
? ? przygotowywanie analizy celowości i sposobu pozyskiwania kapitału oraz czynników wpływających na wybór sposobu pozyskania kapitału przez zleceniodawcę,
? ? przygotowywanie analizy celowości wprowadzenia i sposobu wprowadzenia do publicznego obrotu określonych papierów wartościowych zleceniodawcy,
? ? przygotowanie analizy skutków i kosztów emisji lub wprowadzenia do publicznego obrotu określonych papierów wartościowych,
? ? sporządzanie prospektu emisyjnego i memorandum informacyjnego,
? ? nabywanie lub zbywanie papierów wartościowych na własny rachunek w celu realizacji umów o subemisje inwestycyjne lub usługowe,
? ? podejmowanie czynności faktycznych i prawnych, których celem jest realizacja umów o subemisje inwestycyjne lub usługowe,
? ? reprezentowanie posiadaczy papierów wartościowych wobec emitentów tych papierów.
Dom maklerski wykonuje swoją działalność za pośrednictwem maklerów oraz doradców inwestycyjnych. Maklerem oraz doradcą może być osoba fizyczna, wpisana na listę maklerów lub doradców prowadzoną przez Komisję. Makler oraz doradca musi mieć pełną zdolność do czynności prawnych, musi korzystać z pełni praw publicznych, nie być karany za przestępstwa przeciwko mieniu, przeciwko dokumentom, za przestępstwa gospodarcze, za fałszowanie pieniędzy, papierów wartościowych, znaków urzędowych, za przestępstwa skarbowe i przestępstwa związane z publicznym obrotem papierami wartościowymi. Musi złożyć egzamin przed Komisją Egzaminacyjną dla Doradców lub Maklerów Papierów Wartościowych.
Zezwolenie na prowadzenie działalności maklerskiej wygasa z chwilą otwarcia likwidacji lub ogłoszenia upadłości domu maklerskiego. W przypadku wygaśnięcia lub cofnięcia zezwolenia Komisja może nakazać przeniesienie rachunków papierów wartościowych i rachunków pieniężnych do innego domu maklerskiego albo banku prowadzącego rachunki. Spółka, która zaprzestała prowadzenia działalności maklerskiej ma obowiązek archiwizowania i przechowywania przez 5 lat, dokumentów oraz innych nośników informacji związanych z prowadzeniem tej działalności.